Krstovdan je veliki pravoslavni praznik koji obilježava Srpska pravoslavna crkva (SPC) i njeni vjernici, dan kada je pronađen i iskopan Časni krst na Golgoti i dan kada je vraćen iz Persije u Jerusalim.

Ovaj praznik se još zove i Vozdviženje Časnog krsta. Obilježava se dva puta u toku godine, 18. januara i 27. septembra.

Ranije su se ljudi strogo držali posta na ovaj dan. U nekim selima se čak održavaju i vašari.

Stari je običaj da se na ovaj dan stoka premazuje katranom u znaku krsta da bi se zaštitila od bolesti.

U narodu se vjeruje da se na Krstovdan zmije povuku na počinak i da ih od tada više nema. U svim selima isplaćuju poljake, koji čuvaju polja od Đurđevdana do Krstovdana i koji tjeraju ptice i naplaćuju globe od onih čija stoka pravi štete na tuđim njivama. Isplaćuje se onoliko koliko je dogovoreno o Đurđevdanu.

U našem narodu se vjeruje da na Krstovdan – 11. po starom, odnosno 27. septembra po novom kalendaru, treba iskopati rupe za sađenje voćaka, kako bi im se stablo što više razgranalo.

U okolini Leskovca na ovaj dan ljudi su u crkvi osveštavali bosiljak, grožđe, žito i jabuke. Taj osveštani bosiljak držali su sa ikonom i on je kasnije služio za razna iscjeljenja.

O Krstovdanu se drži strogi post, a mnogi vjernici tog dana jedu samo hljeb i grožđe.

Dok za mnoge druge praznike koji su obilježeni crvenim slovom važi da ne treba spremati kuću, usisavati i raditi druge slične poslove, na Krstovdan je obrnuto.

Na današnji dan je dobro urediti kuću i tako je, uslovno rečeno, pripremiti za zimu. Dakle, jedina stvar koju na ovaj dan nikako ne smijete da uradite jeste da ne radite. U suprotnom, vjeruje se da će vam cijele godine sve “ići naopako”.

Neka od najvažnijih vjerovanja za današnji praznik vezana su za predskazanje i vrijeme:

Ako je na Krstovdan oblačno, zima će biti bogata snijegom, a ako je suvo, naredna godina će biti sušna.

Ako do Krstovdana ne odu laste, neće biti jake zime.

Tiha kiša o Krstovdanu predskazuje blagu zimu.

Grmljavina o Krstovdanu predskazuje plodnu godinu.

Poslije toplog i suvog septembra predstoji hladan i kišovit oktobar.

Septembarska kiša – zlato njivama, otrov vinogradima.

Što “ne skuva” avgust, “skuvaće” septembar. Kakav septembar, takav i mart.

Ako je Krstovdan oblačan, zima će biti snjegovita. Ako je vedar, biće suvomrazice.

Za ljude rođene na ovaj dan vjeruje se da na svojim nejakim plećima nose sjenku Časnog krsta i da su zato pred Bogom posebno odgovorni za svoje postupke.

Jesenji Krstovdan se uvijek obilježava 14. septembra po starom, odnosno 27. septembra po novom kalendaru, prenosi Ona.rs.